Συστάσεις για Δημοσιονομική Σταθερότητα και Αμυντικές Δαπάνες στην Ελλάδα
Το Γραφείο Προϋπολογισμού του Κράτους στη Βουλή υπογραμμίζει την ανάγκη της Ελλάδας να συνεχίσει την πορεία της προς τη δημοσιονομική σταθερότητα και την περαιτέρω μείωση του χρέους της. Στο πλαίσιο αυτό, διατυπώνει επίσης την απαίτηση για ίση μεταχείριση κατά τις διαδικασίες ενίσχυσης των αμυντικών δαπανών στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Το πρόσφατο ερευνητικό σημείωμα (Research Note) αναφέρεται σε αυτούς τους κρίσιμους άξονες.
Όπως επισημαίνεται στην έκθεση, το σχέδιο ReArm Europe πρέπει να αντιμετωπιστεί όχι ως ανατροπή της δημοσιονομικής πειθαρχίας, αλλά ως ευκαιρία για την αντικατάσταση εθνικών πόρων με κοινή ευρωπαϊκή χρηματοδότηση, ειδικά για προγραμματισμένες αμυντικές δαπάνες και την ανάπτυξη της αμυντικής βιομηχανίας στην ΕΕ και στην Ελλάδα.
Δημοσιονομικός Χώρος και Κρατικά Ομόλογα
Το ερευνητικό σημείωμα, τίτλο του οποίου είναι «Fiscal Space and Sovereign Bond Market Developments in Selected European Economies», έχει συνταχθεί από τον Καθηγητή Οικονομικών Αλέξανδρο Κοντονίκα και τον Γιάννη Τσουκαλά, Συντονιστή του Γραφείου Προϋπολογισμού. Αποτελεί την πρώτη από μία σειρά εκθέσεων που θα αναλύουν σημαντικά οικονομικά ζητήματα, με έμφαση στις ευρωπαϊκές εξελίξεις που επηρεάζουν άμεσα την ελληνική οικονομία.
Η ανάλυση, που καλύπτει την περίοδο από το Α΄ τρίμηνο του 2004 μέχρι το Β΄ τρίμηνο του 2024, διαπιστώνει ότι η Ελλάδα έχει επιτύχει σημαντική πρόοδο στον τομέα της δημοσιονομικής προσαρμογής, σημειώνοντας πρωτογενή πλεονάσματα για πολλά έτη. Παράλληλα, ο λόγος χρέους προς ΑΕΠ έχει μειωθεί κατά 54,8 ποσοστιαίες μονάδες από το 2021. Ωστόσο, η χώρα αντιμετωπίζει προκλήσεις σε ένα δυναμικά εξελισσόμενο ευρωπαϊκό περιβάλλον, που περιλαμβάνει αυξημένες αμυντικές ανάγκες και γεωπολιτική αβεβαιότητα.
Ενίσχυση των Αμυντικών Δαπανών στην ΕΕ
Ειδικά σχετικά με την άμυνα, η ανάγκη ενίσχυσης των δαπανών δημιουργεί σημαντική δημοσιονομική πρόκληση για όλα τα κράτη-μέλη της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας, η οποία διαχρονικά επενδύει μεγαλύτερο ποσοστό του ΑΕΠ της στην άμυνα. Για το 2022, οι αμυντικές δαπάνες της Ελλάδας ανήλθαν στο 2,6% του ΑΕΠ, υπερβαίνοντας τον στόχο του ΝΑΤΟ και συγκριτικά με τον μέσο ευρωπαϊκό όρο του 1,3% του ΑΕΠ.
Το Γραφείο Προϋπολογισμού εκφράζει την άποψη ότι οι επιπλέον αμυντικές δαπάνες θα είναι ευπρόσδεκτες, αρκεί να χρηματοδοτηθούν μέσω των πόρων της ΕΕ. Τονίζεται ότι «δεν πρέπει να υπάρχουν νικητές και ηττημένοι» σε αυτή τη διαδικασία, και ότι η πλειοψηφία των κρατών-μελών θα πρέπει να αυξήσει τις αμυντικές τους δαπάνες, προσδοκώντας δίκαιη μεταχείριση για τις χώρες που παραδοσιακά επενδύουν στην άμυνα υψηλότερα από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Προκλήσεις και Ευκαιρίες στην Ελληνική Οικονομία
Το ερευνητικό σημείωμα εντοπίζει επίσης εξελίξεις στη σύνθεση των επενδυτών του ελληνικού χρέους. Σημαντικό είναι το γεγονός ότι το 70% του ελληνικού δημόσιου χρέους κατείχε ο ξένος επίσημος τομέας στα τέλη του 2024, και αυτό έχει οδηγήσει σε χαμηλά επιτόκια εξυπηρέτησης του χρέους. Συγκριτικά, το μέσο πραγματικό επιτόκιο το 2024 ήταν μόλις 1,73%, ενώ το μέσο επιτόκιο των 10ετών ομολόγων διαμορφώθηκε στο 3,4%. Η Ελλάδα απολαμβάνει, έτσι, ένα «πριμ σταθερότητας» της τάξεως του 1,67%.
Ωστόσο, παρά τις ευνοϊκές συνθήκες, η περαιτέρω αύξηση των δαπανών και η ενδεχόμενη πίεση από τις μελλοντικές εκδόσεις χρέους ενδέχεται να επηρεάσουν τη δημοσιονομική σταθερότητα. Σε αυτό το σημείο, το Γραφείο Προϋπολογισμού τονίζει την αναγκαιότητα της τήρησης της δημοσιονομικής πειθαρχίας καθώς και την προώθηση μεταρρυθμίσεων που θα ενισχύσουν την ανάπτυξη της χώρας.
